Jim Parc Nest yn cofio ’slawer dydd

Mae hwn yn bostiad rhyfedd mewn ffordd oherwydd taith rithiol oedd hon i fi – wrth i fi ddarllen hunangofiant gwych T James Jones, sef y prifardd a’r cyn-Archdderwydd Jim Parc Nest. Mwynheuais i bob munud o’i siwrnai, a chwrdd â phobl go arbennig ar y daith hefyd. I bobl y fro, wrth ddarllen y llyfr arbennig hwn, daw atgofion melys am ardal ac arferion a chymeriadau annwyl, ond camp fawr yr awdur yw rhoi i rywun o’r tu allan hefyd y fath gyfle i adnabod, i ddychmygu ac i rannu rhywfaint o’r teimlad o berthyn. Mae Jim yn sôn yn dyner iawn mewn cerdd am ‘yr emosiwn o berthyn’ a gall neb amau cryfder yr emosiwn hwnnw ar ôl darllen ei stori.

Ceir digonedd o hiwmor yn yr hanesion. Fel ei frodyr, John Gwilym Jones ac Aled Gwyn, mae brawd hyna’ Parc Nest yn gwybod yn iawn sut i godi gwên. Mae’n amlwg fod adrodd straeon yn grefft deuluol. Pan oedd eu tad mewn cwth o oedran aethpwyd ar siwrnai yn y car o Barc Nest i Gwm Cuch, Dat yn y sedd ffrynt a’r straeon yn llifo. Hon oedd fy hoff bennod dw i’n credu – portread hyfryd o ddyn oedd yn haeddu parch a chariad, ac oedd yn llawn hanesion difyr trwy gydol eu ‘Diwrnod i’r Brenin’.

Mae cais gyda fi: beth am gael taith lenyddol o gwmpas Castell Newydd Emlyn, gan ganolbwyntio ar waith ‘y tri hyn’, sef meibion disglair Parc Nest? Dyna gwmnïaeth wych, lleisiau cyfareddol, cerddi arbennig iawn. Cefais y profiad o daith debyg rai blynyddoedd yn ôl mewn ardal gyfagos, lle bu cyfle i ganolbwyntio ar waith dau fardd: Dic Jones a Gillian Clarke. Beth amdani, Llenyddiaeth Cymru?

I gloi, dyma un o’r lluniau o’r llyfr wedi ei atgynhyrchu gyda chaniatad, a Jim ei hun yn esbonio’r arwyddocâd. Prynwch y llyfr, a gyhoeddir gan Barddas, a dewch am dro i Gastell Newydd hefyd.

hen lun o deulu Parc Nest yn cario llaeth i Gastell Newydd Emlyn - llun o lyfr Jim Parc Nest, cyhoeddir gan Barddas

Mam-gu a Tad-cu ar glos Parc Nest

Llaeth o Barc Nest yn cyrraedd cartrefi Castell Newydd Emlyn

“Mae’n debyg na fyddai Tad-cu byth yn mesur y llaeth wrth ei arllwys i’r jygiau a osodid ger ei fron gan drigolion y dref. Beth bynnag fyddai maint y jwg, fe’i llenwid hi hyd y fyl. O ganlyniad, cynyddodd ei boblogrwydd, a manteisiodd ar hwnnw i gael ei ethol dro ar ôl tro ar gyngor y fwrdreistref, a gwasanaethu droeon fel cadeirydd. Roedd yn gymeriad cymdeithasol, a gwelid ei drap-a-phoni yn gyson y tu fas i dafarn megis yr Ivy Bush yn hwyr y prynhawn. Gwyddai’r poni ei ffordd adref pan ddoi’n adeg noswylio!”

clawr hunangofiant Jim Parc Nest, T James Jones. Cyhoeddir gan Barddas ac mae ar gael mewn siopau llyfrau ac o gwales.com